احمد شه وری. گاهشمار چهل سال تاریخ ایران. 25 شهریور1320-29 اسفند1359. 1389 . 1391صفحه.
این کتاب را می توانید بصورت PDF به بهای 7 دلار امریکا از طریق پرداخت به PayPal به نام a_shahvary@yahoo.com خریداری نمایید.
نگاهی نو به تاریخ ایران 61
تاریخ هفتاد سال اخیرایران ازجنبه های مختلف ومتعددی با تاریخ حتی صد سال قبل ازآن نیزمتفاوت است واین تفاوت عمدتاً ناشی ازیک عامل متمایز وبرجسته از دیگر عوامل مؤثردرجریانهای سیاسی دوره قبل ازآن است؛ عامل حضورخارجی در صحنه سیاست داخلی وخارجی ایران، از آغازاشغال تجاوزکارانه ایران توسط قوای شوروی، انگلیس وآمریکا در شهریور1320.
لذا جا دارد که برگ برگ وفصل فصل این تاریخ بدقت مطالعه وبررسی گردد تا شاید از تجربیات مکتسب دراین 70 سال آنچه را باید بدانیم، یباموزیم؛ با مهره های رنگارنگ استعمار قدیم وجدید، بطوراصولی وبدورازغرض ورزی آشنا شویم وببینیم که این مهره ها چگونه درمقاطع حساسی ازتاریخ این ملّت واین کشور به نفع خارجی وبه ضرر منافع ملّی کشورخود حرکت کرده اند؛ نقاط ضعف استراتژیک کشورمان را بشناسیم ودریابیم که استعمار چگونه ازاین ضعفها به ضررمنافع ملّی ایرانیان وبه سود خود بهره کشی کرده است؛ خادمین وخائنین به میهن را بدرستی وبدور از خصوصیات ویژه فردی ودیگر ملاحظات قومی و یا فکری تشخیص دهیم و نقاب از چهرۀ خائنین برگیریم وگرد مهجوریت ازروی خادمین بزداییم وپس از آن هرکه را خادم یافتیم مستمراً تکریم و تعظیم کنیم وهرکسی را خائن به منافع ملّی تشخیص دادیم مدام مذمت کنیم که رازتوفیق یک ملّت درارج نهادن مقام خادمین وازاین راه تشویق همگان به خدمت صادقانه فارغ ازحب جاه وکسب مال، وخوار ساختن وپست شمردن خائنین به منافع ملّی و ارزشهای صادق مذهبی، میهنی وقومی است.
آثارحضورخارجی درصحنه سیاست داخلی و خارجی ایران را مجدداً مرورنماییم وبگونه ای صحیح این آثار را محک زنیم تا دریابیم این آثارچه بوده اند، آیا آنقدر نحس وشوم بودند که چنانچه کسانی که اول بار منادی و طرفدارِاین نوع حضور ها گردیدند به کسری ازآن واقف می بودند، با همه لجاجتی که با منافع راستین این ملک و ملّت داشتند، باز در تحقق خواسته ها وتمنیات خود آنقدرمصمم وجدی می بودند که بودند؟
آثارحضورخارجیان در ایران محدود به عرصه های سیاسی واقتصادی و یا سیاسی واقتصادی وفرهنگی نبود، بلکه همه جنبه های ذهنی وفکری مردم ومآلا تمام فعالیتهای مادی و معنوی آنان را دربرگرفت. ضمن این که باید گفته شود که نه حضورخارجیان فی نفسه درجایی می تواند مضر وتباه کننده باشد ونه ابتلا به همکاری وهمیاری آنان، می تواند بالذاته ناپسند ومذموم باشد، بلکه برعکس درمناسبات خارجی و روابط بین المللی، اصل در برقراری وحفظ روابط است وهیچ کشوری نمی تواند فارغ از داشتن چنین روابطی به حیات خویش، با توجه به پیشرفت دانش فنی وتخصصی شدن امور اقتصادی ادامه دهد، منتهی داشتن مناسبات خارجی با یک کشور ویا گروهی از کشورها و قرارگرفتن دریک بلوک بندی سیاسی زمانی واجد آثارسازنده وغیرمخرب ویا حداقل دارای آثارسوء کمتری است، که این مناسبات وروابط مبتنی باشد بریک تحلیل دقیق کارشناسی و یک آگاهی متعارف عمومی، ونه آنکه شالوده آن از اغراض شخصی ونیات سوء، چه درقالب لطمه زدن به منافع بالنسبه به مصلحت یک کشورخارجی وچه در چارچوب تحکیم مواضع نابحق یک دولت بظاهرصالح، نشأت گرفته باشد.
درگستره مناسبات و روابط خارجی وبین المللی، هر دولت وملّتی بایستی تأمین منافع حقیقی ملّی ِبلند مدت خود را سرلوح اهداف خویش قراردهد، نه آنکه بر پایه مقتضیات آنی وکوتاه مدت، خود را اسیر اهدافی موهوم سازد. زیرا بواقع در پهنه سیاست خارجی ودرعرصه یک رقابت بی رحمانه وخشن ِبین المللی، کشورو ملّتی بطورنسبی موفق می گردد که ازآثارسوء سلطه ویا درحد کمرنگتری رقابت قدرتهای خارجی درامان باشد، که ضمن آشنایی کامل به قدرت خود وترکیب آن، ازقدرت یک شریک خارجی ونیات اصلی او آگاه ومطلع باشد.
مردم ایران دردوره اشغال تجاوزکارانه کشورمان توسط نیروهای خارجی، در جنگ جهانی دوم که برای ما بیش ازچهارسال طول کشید، متاسفانه بخوبی با معنای دقیق استعمار سیاسی و اقتصادی، آشنا نشدند، هرچند که ایران بواقع خیلی قبل ازآن اسیر سیاستهای استعماری رنگارنگ همسایگانش، انگلیس وروسیه تزاری، بود ودولتهایی که پس از بواقع شهادت میرزا تقی خان امیرکبیر در ایران روی کار آمدند، غالباً درهیچ زمینه ای، جز تشدید جّو فشار وخفقان برملّت خود، آزادی عمل نداشتند. امّا چهار سال اشغال ایران توسط نیروهای اشغالگر انگلیس وشوروی وآمریکا و رنجها ومحرومیتهایی که مردم درطول سالهای تلخ اشغال متحمل شدند، می بایستی ما را بخوبی با ماهیت سلطه یک قدرت خارجی، اگرچه لزوماً نیروهای نظامی اش در خاک ما نباشند، بلکه بکمک ایادی کاملا سرسپرده آنها، بی وبا مستشاران نظامی واقتصادی شان، برسرنوشت مملکت حاکم شوند، آشنا کرده باشد.
امّا چنین نشد ودر جّو ساخته وپرداخته استعمار، آن چنان هیاهویی توسط سیاست بازان حرفه ای ودغل راه افتاد که مردم گیج شدند وهر لحظه خود را به دامن شخص، حزب و گروهی انداختند تا شاید خیر وبرکت بینند، امّا تردیدی نبود که چون این پناهجویی از آگاهی وهشیاری بی بهره بود، سودی عاید توده مردم نمی کرد ودرنتیجه هر شخص، هرحزب وهرگروهی چند روزی زمام امور را دردست گرفت ودرهمان چند روز هر آنچه می خواست ومی توانست انجام داد و رفت و درنهایت در فردای 28 امرداد 1332، مردم درحالی که از این بازی وقایع بهتشان زده بود، درفضایی آکنده از بی تصمیمی، تسلیم حوادث رها شدند. جو وفضایی که از آن استعمار فرصتی طلایی برای محکم کردن پایه های خود یافت ونخست وزیر کودتا درمجلسی خود ساخته، ازروی بی تدبیری مردم را آن چنان بی هوش وگوش تصورکرد، که دردفاع از قرارداد مفتضح کنسرسیوم گفت که سرشان، (یعنی سرآمریکا و انگلیس و فرانسه و…) کلاه گذاشتیم وبا آنها قراردادی برای بردن نفت، که درچند سال آینده دیگر بازاری نخواهد داشت، بستیم وآنها ناچارند درمدت قرارداد نفت ما را بخرند وپولش را به مابدهند! و احتمالاً در دلش هم گفته بود خدا بدهد برکت!
در سایه این بی تدبیری ازسال 1333 که شیرنفت مجدداً بدون حساب به روی نفتکشهای اروپایی وآمریکایی بازشد تا سال 1351، برای هربشکه از25000 میلیون بشکه نفتی – که حساب آن را پس دادند – از ایران بردند بطورمتوسط یک دلار وهشتاد سنت پرداختند، حال آنکه درهمان زمان هزینه استخراج یک بشکه نفت درآمریکا درهمان حد ودر انگلیس و نروژ بمراتب بیش از اینها بود و این قبیل کشورها تنها زمانی توانستند دست به استخراج نفت منابع فلات قاره خود بزنند که قیمتهای نفت در بازار چند برابر آن نرخ شد. بعلاوه آنچه را هم دادند در رقابتی که بلافاصله پس از دستیابی شوروی به بمب اتمی، بین آمریکا وشوروی به عنوان دوقدرت فائقه زمان بوجود آمد وآثارخود را درهمه جا، منجمله ایران نشان داد، صرف تقویت توان نظامی و یا بهتر بگوییم نظامیان شد. البته زمامداران وقت تا مدتها آنقدر شهامت نداشتند که بگویند خود را علیه تجاوز احتمالی شوروی تقویت وتجهیزمی نمایند، و نوک حمله را به سوی دیگران گرفتند وبا دامن زدن به اختلافاتی که از طریق دیپلماتیک براحتی قابل حل بودند، موجب شدند همانهایی که چندین وچند سال از آنها به عنوان دشمنان بالقوه ایران نام برده می شد، به دشمنان بالفعل ما تبدیل شوند و وقتی تصورکردند که برای ضربه زدن به ایران وایرانی آماده اند، ناجوانمردانه خاک ما را مورد تعرض قراردهند. هرچند که به یمن حمیّت، پایمردی واستقامت مردم، ازکوچک وبزرگ، عرض خود بردند ضمن این که مسائل اقتصادی واجتماعی بی شماری، هم برای ما وهم برای مردم خود آفریدند.
ADABSARA 