نیایش گوته با حافظ مقاله 92
ای حافظ، سخن تو هم چون ابدیت بزرگ است؛ زیرا آن را آغاز و انجامی نیست. کلام تو هم چون گنبد آسمان، تنها به خود وابسته است و میان نیمه غزل تو با مطلع و مقطع آن فرقی نمی توان گذاشت؛ زیرا همه آن در حد جمال و کمال است. اگر روزی دنیا به سرآید، ای حافظ آسمانی، آرزو دارم که تنها با تو و در کنار تو باشم. چرا که این، افتخار زندگی من و مایه حیات من است.
درباره غزل های حافظ هرگونه سخن بی فایده است؛ زیرا باید نخست آنها را خواند و عمقشان را درک کرد و با آنها هم آهنگ شد تا بتوان پی برد که چگونه سخن حافظ اعجاز واقعی ذوق و هنر بشری و سرچشمه فیاض کمال و جمال و حکمت و عرفان است.
غزلیات حافظ را همه دوست دارند؛ زیرا عارفان از آثار حکمت و عامیان از شیوایی گفتارش لذت می برند.
ایرانیان همه هوشمند و باذوق و شاعرپیشه اند؛ بنابراین بعید نیست چنین ملتی قریحه تابناک بی شمار در دامان خویش پرورش دهد. ولی اگر این ملت در طول پانصد سال، مقام اول را در میان جمله سخنوران خود تنها به هفت شاعر (فردوسی، انوری، نظامی، مولوی، سعدی، حافظ و جامی) اختصاص دهد و توده مردم نیز میان این هفت نابغه دنیای ادب، حافظ شیراز را بیش از همه عزیز دارند و در دل جای دهند، می توان دریافت که چنین کسی واقعا چه مقامی در دنیای ذوق و هنر می تواند داشته باشد.
حافظ در همه عمر از آن چه مردم عادی می طلبند و می جویند دوری گزید و آن چه را که برای دیگران مجهول است جست و جو کرد و در همه حال هم چنان صاحب نظر و زنده دل باقی ماند.
در عین پارسایی، دست از لذات جهان شست و قدر زندگی را چنان که شایسته بود، دانست. بدیهی است مقام واقعی حافظ را جز با توجه به ملیت و محیط و عصر وی نمی توان شناخت، ولی این نکته یقین است که هرکس یک بار حافظ را بشناسد و با او آشنا شود در سراسر زندگی دست از این یار آسمانی برنخواهد داشت و در راه ناهموار زندگی او را راهنمای سفر خواهد کرد.
در باغ زیبا، گل سرخ و زنبق کنار هم شکفته اند تا بر رخ ژاله بامدادی بوسه زنند. پشت باغ، صخره ای پوشیده از گیاه و گل سر به سوی آسمان کرده و پیرامون آن را جنگلی خرم فراگرفته که یک سره تا دره ای سرسبز ادامه دارد. همه جا مانند آن روزگاران که من در آتش عشق می گداختم و هر بامدادان با چنگ خویش به پیشواز مهرفروزان می رفتم، از عطر گل آکنده است. (یادبود گفتمان گوته و حافظ در دیوان غربی شرقی گوته در شهر وایمار آلمان)
حافظا، آرزو دارم از شیوه غزل سرایی تو تقلید کنم. همچون تو قافیه پردازم و غزل خویش را به ریزه کاری های گفته تو بیارایم. نخست به معنی اندیشم و آن گاه بدان لباس الفاظ پوشانم. هیچ کلامی را دو بار در قافیه نیاورم؛ مگر آن که با ظاهری یکسان معنایی جدا داشته باشد. آرزو دارم همه این دستورها را به کار بندم تا شعری چون تو، ای شاعر شاعران جهان، سروده باشم ای حافظ، هم چنان که جرقه ای برای آتش زدن و سوختن شهر امپراتوران کافی است، از گفته شورانگیز تو چنان آتشی بر دلم نشسته که سراپای این شاعر آلمانی را در تب و تاب افکنده است.
ای حافظ، ای حامی بزرگوار، ما همه به دنبال تو روانیم تا ما را با نغمه های دل پذیرت در نشیب و فراز زندگی رهبری کنی و از ودای خطر به سوی سرمنزل سعادت بری.
حافظا خویش را با تو برابر نهادن جز نشان دیوانگی نیست. تو آن کشتی ای هستی که مغرورانه باد در بادبان افکنده است تا سینه دریا را بشکافد و پای بر سر امواج نهد و من آن تخته پاره ام که بی خودانه سیلی خور اقیانوسم. در دل سخن شورانگیز تو گاه موجی از پس موج دگر می زاید و گاه دریایی از آتش تلاطم می کند، اما این موج آتشین مرا در کام خویش می کشد و فرو می برد. با این همه، هنوز در خود جرات اندکی می یابم که خویش را مریدی از مریدان تو شمارم؛ زیرا من نیز چون تو در سرزمینی غرق نور زندگی کردم و عشق ورزیدم.
Goethe’s Prayer to Hafez
O Hafez, your words are as vast as eternity, for they have neither beginning nor end. Your speech is like the celestial dome, dependent only on itself, and no distinction can be made between the opening, the middle, and the closing of your ghazal, for it is entirely adorned with beauty and perfection. If one day the world comes to an end, O celestial Hafez, I wish to be alone with you and by your side, for that is the honor of my life and the essence of my existence.
Speaking about the ghazals of Hafez is futile; one must first read them, comprehend their depth, and harmonize with them to realize how his words are a true miracle of human taste and artistry, an inexhaustible source of perfection, beauty, wisdom, and mysticism.
Everyone loves Hafez’s ghazals, for mystics find in them the essence of wisdom, while ordinary people delight in their eloquence.
Iranians are all intelligent, sensitive, and inclined toward poetry. It is therefore not surprising that such a nation has nurtured countless brilliant talents. But if, for five centuries, this nation has reserved the highest rank among all its poets for only seven great figures (Ferdowsi, Anvari, Nezami, Rumi, Saadi, Hafez, and Jami), and if the masses, among these seven literary geniuses, cherish Hafez of Shiraz above all and hold him closest to their hearts, then one can understand the unique position he holds in the world of taste and art.
Throughout his life, Hafez distanced himself from what ordinary people seek and desire. Instead, he pursued what remains unknown to others, and in every circumstance, he remained a discerning and spirited soul.
Despite his piety, he renounced worldly pleasures while appreciating life’s true worth. It is evident that one cannot fully grasp Hafez’s true stature without considering his nationality, environment, and era. But one thing is certain: whoever comes to know Hafez and becomes familiar with him will never part from this celestial companion and will find in him a guide through life’s uncertain paths.
In a magnificent garden, roses and irises bloom side by side to kiss the morning dew. Behind the garden, a rock covered in greenery rises toward the sky, surrounded by a lush forest stretching all the way to a verdant valley. Everywhere is filled with the same floral fragrance as in the days when I burned in the fire of love, welcoming the radiant sun each morning with the music of my lyre. (A tribute to the dialogue between Goethe and Hafez in Goethe’s West-Eastern Divan, in Weimar, Germany.)
O Hafez, I long to imitate your way of composing ghazals, to craft my rhymes as you do, and to embellish my verses with the subtle intricacies of your speech. I wish to first contemplate the meaning, then clothe it in the finest words. I will not use the same word twice in a rhyme unless it bears a different meaning despite its identical form. I aspire to follow all these principles so that I may compose a poem worthy of you, O poet of poets in the world.
O Hafez, just as a single spark is enough to ignite and burn the city of emperors, a fire has been kindled in my heart by your stirring words, engulfing this German poet in flames of passion.
O Hafez, O noble protector, we all follow in your footsteps, hoping that through your enchanting melodies, you will guide us through the ups and downs of life and lead us from perilous abysses to the heights of bliss.
To compare oneself to you, Hafez is nothing but sheer madness. You are the grand vessel, proudly setting sail with the wind in its sails, cleaving through the heart of the ocean. And I am but a mere plank, helplessly tossed upon the waves of the sea.
Within your stirring words, waves upon waves are born, and at times, an ocean of fire rises in turmoil. Yet these fiery waves consume and engulf me. And still, I find within myself the faintest courage to count myself among your devoted disciples—for, like you, I have lived and loved in a land bathed in light.
خواجه حافظ شیرازی یوهان ولفگانگ فون گوته ایران آلمان شاعر شعر
ADABSARA 