Article 0081

شهر شهرِ فرنگ ِ خوب تماشا کن  0081

Regardez notre ville! Notre ville est la belle ville de France

درسهای تاریخ و تمدن ایران

تاریخ و تمدن ایران 18

651 پ م

آشوربانیپال مصر را رها کرد تا بر حملات ایلامی تمرکز کند. ارتش آشور نشانه هایی از کشش بیش از حد خود را نشان می دهد.

حکمروایی  هومبان/خومبان نیکش دوم (سپتامبر 653 تا 651)، پسر اورتک این شوشینک، در ایلام به پایان رسید.

650          

بروایتی آتا-هامیتی-ایشوشنیک[1]، پسر هوتران-تپتی[2] در نیمه دوم قرن هفتم فرمنروایی داشته است.

دودمان شاهان ایه پیر آغاز می گردد.

دولت بابل بدست آشوریان/آسوریان منقرض می گردد.

648-649    

ایند بی بی، یا ایندا بیگاش[3]/ایندابیگاس . هشتاد و هشتمین پادشاه ایلام است. او از دودمان کیدینو است. او در سالهای 648 و 649 پادشاهی داشت. یک روایت این است که در ایلام شخصی با این نام در سالهای 648 و 649 به پادشاهی می رسد که با تهدید آشوربانیپال علیه ایلام مواجه می شود و در نبردی که میان او و آشوربانیپال در می گیرد، کشته می شود.

649          

آشوربانیپال،شاه آشور، ایلام را شکست داد و شوش را غارت کرد. پس از این جنگ، ایلام هرگز به عنوان یک قدرت مستقل ظاهر نگردید[4].

ایند بی بی، یا ایندا بیگاش هشتاد و هشتمین شاه ایلام، به پادشاهی رسید. او تا پس از ژوئیه 648 پادشاهی داشت.

در این سال پادشاهی یکی از شاهان ایلام با نام تاماریتو[5] اول، هشتاد و هفتمین پادشاه ایلام پایان یافت.

648

– ادامه یافتن جنگ بین آشور و ایلامی ها

– ایندبیگش نیز به دست هومبان خلتش سوم در سال 648   کشته شد.

– تاماریتو تاج و تخت هومبان- نیکاش دوم را تسخیر کرد و توسط ایندابیگاش به آشور رانده شد، و در آنجا توسط هومبان-هالتاش سوم در ژوئیه سال 648 کشته شد.

– جنگی که بین آشوربانیپال و برادرش شاماش-شوم- وکین[6]، که  بر تاج و تخت بابل تکیه زده بود، در گرفت مهلتی برای ایلامیان فراهم کرد، تا از آن برای جنگیدن با هم استفاده کنند.

– در این سال بابل توسط آشور کاملا ویران شد. جنگ داخلی در ایلام سبب شد تا این دولت نتواند هیچ کمکی به بابل ارائه دهد.

– در نبردی که میان ایند بی بی/ایندا بیگاش شاه ایلام و آشور بانیپال در می گیرد، ایند بی بی در ژوئیه 648 کشته می شود.

– هومبان- نیکاش دوم[7] (اکدی اومانیگاش[8]) در ماداکتو[9]، یک  پیشروی را به سمت بین النهرین، و تاماریتو در هیدالو[10] سامان داد ولی مجبور شد به کوه های شرقی در جاده انشان عقب نشینی کند. بدین ترتیب این دو شهر از آغاز قرن هفتم به ضرر شوش به عنوان پایتخت عمل کردند.

– هومبان/خومبان هالتاش سوم[11] نود ومین شاه ایلام، پس از ژوئیه 648 به پادشاهی رسید. پادشاهی او تا آوریل 465 ادامه داشت.

647          

– آشور بانیپال مجدداً در سالهای 647-646 به ایلام حمله می کند. در پی این حملات خومبان هالتاش سوم، پادشاه ایلام، از برابر آشور بانیپال می گریزد.

– آشوربانیپال پادشاه آشور طی جنگی که ظاهراً مردم شوش از طرف دیگر در آن شرکت داشتند، شهر را با خاک یکسان کرد. لوحی که در سال 1854 توسط آستن هنری لیارد در نینوا کشف شد، آشوربانیپال را به عنوان یک “انتقام‌جو” نشان می‌دهد که به دنبال تلافی برای تحقیرهایی که ایلامی‌ها در طول قرن‌ها به بین‌النهرین‌ها تحمیل کرده بودند، است. آشوربانیپال پس از محاصره موفقیت آمیز شوش، قصاص آشوری را دیکته می کند: : شوش، شهر مقدس بزرگ، جایگاه خدایانشان، مقر اسرارشان، فتح کردم. وارد قصرهایش شدم، خزانه هایشان را گشودم که در آنجا نقره و طلا و مال و ثروت جمع شده بود…زیگورات شوش را ویران کردم. شاخ های مسی درخشانش را شکستم. معابد ایلام را به باد دادم. خدایان و الهه های آنها را به بادها پراکنده کردم. مقبره پادشاهان قدیم و متاخر ایشان را ویران کردم و در معرض آفتاب قرار دادم و استخوانهایشان را به سوی سرزمین آشور بردم. استان های ایلام را ویران کردم و در زمین های آنها نمک پاشیدم.

آشوربانیپال در سال 646 کودتا کرد و بدنبال آن  شوش را ویران و کل سوزیانا  را غارت کرد[12]. با این حال، شکست ایلامی ها آن اندازه ویرانگر نبود که آشوربانیپال در تاریخنامه خود نشان می داد، زیرا پس از پیروزی او، پادشاهی ایلامی با شوتور- ناهونته، پسر هومبان-ومنا سوم، از خاکستر برخاست[13].

– اومهولومَه (647). اونپَتَر نپیریشه (یا اونپتر هومبان) (تاریخ نامشخص) پسر پهیر ایشن دوم در ایلام به پادشاهی رسید. او از دودمان کیدینوها است. او ظاهراً کمتر از یکسال پادشاهی داشته است.

– ایندَتو این شوشینک چهارم در 647 در ایلام پادشاهی یافت.

– تاماریتوی دوم هشتاد و نهمین پادشاه ایلام است. در سال 647 به پادشاهی رسید. در دوران این پادشاه آشوریان دوباره به ایلام حمله می آورند، و این بار تا شوش پیش می آیند و آن شهر متصرف و آنجا را و یران می سازند و مردم بسیاری را به اسارت به بابل می برد. از دودمان کیدینو است. او ظاهراً کمتر از یکسال پادشاهی داشته است.

– خومبان/هومبان نیکش سوم (647) پسر اَتَه مِرَه هَلکی، در ایلام به پادشاهی رسید. او ظاهراً کمتر از یکسال پادشاهی داشته است.

– خومبان/هومبان هَپوئَه در سال 647 به پادشاهی رسید. او ظاهراً کمتر از یکسال پادشاهی داشته است.

– در فاصله سالهای 647 و 646 آشوربانیپال مجدداً به ایلام حمله می کند. در پی این حملات هالتاش سوم از برابر آشوربانیپال می گریزد. همزمان با بازگشت آشوریان، هالتاش سوم به ماداکتو بر می گردد ولی دوباره آشوریان بر او می تازند و او این بار به شوش و پرستشگاه دورانتاش پناه می برد.

– زمانی که اومبا- هابوآ در بوپیلا به سلطنت رسید و پائه در بیت ایمبی «پادشاه ایلام» نامیده شد، فروپاشی پادشاهی ایلامی فرا رسید.

در این سال شوش توسط آشوربانیپال به طور کامل ویران شد.

646

– با قتل عام مردم وتخریب سراسری شوش، دوره  نئو-ایلامی سه آغاز گردید. این دوره تا سال 539 ادامه داشت.

پانویس:

[1] – Atta-hamiti-Inšušinak

2 – Hutran-tepti

3- Indabigash

4- CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline. org

5- Tammaritu

6 – پدر آشوربانیپال وی را به شاهی بابل گمارده بود.

7- Humban-nikaš II

8 – Ummanigaš

9- Madaktu

10 – Hidalu

11 Khumban-Haltash III

12 – Streck; Aynard; Grayson, 1975

13 –Vallat, The history of Elam.

منبع:

احمد شه وری. پیشینه تاریخ ایران: شابک:978-600-04-8162-9

Lessons in the History and Civilization of Iran

History and Civilization of Iran 18

651 BC

  • Ashurbanipal abandoned Egypt to focus on the Elamite attacks. The Assyrian army showed signs of overextension.
  • The reign of Humban-Nikash II (September 653 to 651), son of Urtak-Inshushinak, ended in Elam.

650 BC

  • According to one account, Atta-Hamiti-Inshushinak, son of Hutran-Tepti, ruled in the second half of the seventh century.
  • The dynasty of the Iah-pir kings began.
  • The Babylonian state was destroyed by the Assyrians.

648-649 BC

  • Inda-Bibi, or Inda-Bigash, was the eighty-eighth king of Elam. He belonged to the Kidinu dynasty. He ruled in 648 and 649 BC.
  • One account states that a person by this name became king in Elam in 648 and 649, faced Ashurbanipal’s threats against Elam, and was killed in battle against him.

649 BC

  • Ashurbanipal, the king of Assyria, defeated Elam and plundered Susa. After this war, Elam never reemerged as an independent power.
  • Inda-Bibi, or Inda-Bigash, the eighty-eighth king of Elam, came to power. He ruled until after July 648 BC.
  • The reign of Tamaritu I, the eighty-seventh king of Elam, ended.

648 BC

  • The war between Assyria and the Elamites continued.
  • Inda-Bigash was also killed by Humban-Haltash III in 648 BC.
  • Tamaritu seized the throne of Humban-Nikash II but was expelled to Assyria by Inda-Bigash, where he was killed by Humban-Haltash III in July 648 BC.
  • A war broke out between Ashurbanipal and his brother Shamash-Shum-Ukin, who had taken the Babylonian throne, providing the Elamites with a temporary reprieve to engage in internal conflicts.
  • That year, Babylon was completely destroyed by the Assyrians. Civil war in Elam prevented it from aiding Babylon.
  • In the battle between Inda-Bibi/Inda-Bigash, king of Elam, and Ashurbanipal, Inda-Bibi was killed in July 648 BC.
  • Humban-Nikash II (Akkadian: Ummanigash) led a campaign towards Mesopotamia from Madaktu, while Tamaritu organized from Hidalu, but he was forced to retreat to the eastern mountains along the Anshan road. Thus, these two cities, from the beginning of the seventh century, functioned as capitals at the expense of Susa.
  • Humban-Haltash III, the ninetieth king of Elam, came to power after July 648 BC. His reign lasted until April 465 BC.

647 BC

  • Ashurbanipal launched another attack on Elam in 647-646 BC. Following these invasions, Humban-Haltash III, the king of Elam, fled from Ashurbanipal.
  • Ashurbanipal, king of Assyria, waged a war in which the people of Susa were seemingly involved on the opposing side, and he razed the city to the ground.
  • A tablet discovered by Austen Henry Layard in Nineveh in 1854 depicts Ashurbanipal as a “revenger” seeking retribution for the humiliations imposed by the Elamites on the Mesopotamians over centuries.
  • After successfully besieging Susa, Ashurbanipal dictated the Assyrian retaliation:

“Susa, the great sacred city, the seat of their gods, the place of their mysteries, I conquered. I entered their palaces, opened their treasuries where silver, gold, wealth, and riches were stored… I destroyed the ziggurat of Susa. I shattered its shining bronze horns. I scattered the temples of Elam to the winds. I dispersed their gods and goddesses to the four winds. I destroyed the tombs of their ancient and recent kings, exposed them to the sun, and carried their bones to Assyria. I laid waste to the provinces of Elam and sprinkled salt on their lands.”

  • In 646 BC, Ashurbanipal launched a coup, destroying Susa and plundering the entire region of Susiana.
  • However, the Elamites’ defeat was not as catastrophic as Ashurbanipal’s chronicles suggest, because after his victory, the Elamite kingdom rose again from the ashes under Shutruk-Nahunte, son of Humban-Ummena III.
  • Umahuluma reigned in 647 BC.
  • Unpater-Napirisha (or Unpater-Humban), son of Pehir-Ishan II, took the throne in Elam. He belonged to the Kidinu dynasty and apparently ruled for less than a year.
  • Indattu-Inshushinak IV ruled Elam in 647 BC.
  • Tamaritu II, the eighty-ninth king of Elam, ascended the throne in 647 BC. During his reign, the Assyrians invaded Elam once more, reached Susa, occupied it, destroyed it, and took many captives to Babylon. He belonged to the Kidinu dynasty and apparently ruled for less than a year.
  • Humban-Nikash III, son of Atta-Merah-Halki, ruled Elam in 647 BC. He apparently ruled for less than a year.
  • Humban-Hapueh took the throne in 647 BC. He apparently ruled for less than a year.
  • Between 647 and 646 BC, Ashurbanipal attacked Elam again. In response to these invasions, Haltash III fled. Upon the Assyrians’ retreat, Haltash III returned to Madaktu but was pursued again by the Assyrians. This time, he fled to Susa and sought refuge in the Dur-Untash temple.
  • When Umba-Habua took the throne in Bupila and Pae was named “King of Elam” in Bit-Imbi, the collapse of the Elamite kingdom was imminent.
  • That year, Susa was completely destroyed by Ashurbanipal.

646 BC

  • With the massacre of its people and the total destruction of Susa, the Neo-Elamite III period began. This period lasted until 539 BC.

Footnotes:

1 – Atta-hamiti-Inšušinak
2 – Hutran-tepti
3 – Indabigash
4 – CHRONOLOGY OF IRANIAN HISTORY PART 1 iranicaonline.org
5 – Tammaritu
6 – Ashurbanipal’s father had appointed him as the king of Babylon.
7 – Humban-Nikaš II
8 – Ummanigaš
9 – Madaktu
10 – Hidalu
11 – Khumban-Haltash III
12 – Streck; Aynard; Grayson, 1975
13 – Vallat, The History of Elam

Source:
Ahmad Shahvary. The Background of Iran’s History. ISBN: 978-600-04-8162-9

Leave a comment