Article 0045

شهر شهرِ فرنگ ِ خوب تماشا کن    0045

مقاله 401

امتیاز بانک شاهی

امتیاز رویتر، چند سال بعد در حدود سال 1268، به دلیل فشارهای جدی سیاسی و مخالفت دولت روسیه تزاری، و همچنین تعدادی از ایرانیان برجسته لغو شد. رویتر هرگز، لغو امتیاز خود را نپذیرفت و بارها و بارها از طریق مراجع قانونی ادعای خسارت کرد. سرانجام، در سال 1889 و به دلیل عنوان مداخلۀ وزیر انگلیس در تهران، ناصر الدین شاه امتیاز جدیدی به رویتر اعطا کرد، که به نام امتیاز «بانک شاهی» معروف شد. بر اساس این امتیاز، بانک مذکور حق بهره برداری از همه منابع معدنی در سراسر کشور، به جز طلا، نقره  [که شکر خدا در آن زمان در ایران وجودش به اثبات نرسیده بود] و دیگر فلزات گرانبها را به دست آورد. این بانک سپس حقوق و مواد معدنی خود را به یک شرکت انگلیسی، به نام شرکت استخراج معادن پرشین، به مبلغ 150 هزار پوند استرلینگ فروخت. ده سال بعد، امتیاز شرکت استخراج معادن پرشین را به دلیل عدم تامین منابع مالی[1] منحل شد.

در سال 1271/1892ژاک دمورگان باستان شناس فرانسوی که در شوش به دنبال تمدن گمشده ایلامیان بود؛ برای اولین بار تئوری وجود نفت در خاورمیانه و به ویژه ایران را مطرح کرد. او در سال 1892در مقاله‌ای به نام «اخبار معادن» اعلام کرد که طبقات نفت در جنوب غربی ایران وجود دارد.

در سال 1278/1899دو سرمایه دار روسی که از حمایت تزار روسیه برخوردار بودند به ایران آمدند و از مظفرالدین شاه تقاضای دریافت امتیاز استخراج معادن را نمودند. آنها که در واقع بخش وسیعی از معادن نفت خود را به ثمن بخس و در مقابل هزار پوند به نوبلها داده بودند، برای جبران آنچه از دست داده بودند از ایرانیان مظلومتر و از مظفرالدین شاه  آدمی بوهل تر و احمق تر نیافته بودند. مظفرالدین شاه با درخواست آنان موافقت می کند و امتیازی به مدت 10 سال برای استخراج معادن محال قراچه داغ ِآذربایجان به این دو روسی واگذار می شود. ولی این دو نفر روسی مدعی می شوند که امتیاز آنها شامل اکتشاف و استخراج نفت هم می شود. دولت ایران بدواً این موضوع را انکار می کند ولی متعاقباً ادعای آنها را می پذیرد، مع الوصف این دو نفر روسی تا پایان مدت امتیاز ده ساله خود به نفتی در ایران نمی رسند. امتیاز آنها سه سال دیگر هم تمدید می شود ولی تلاش آنها برای کشف نفت به جایی نمی رسد.

The Nationalization of Oil in Iran and Its Consequences

Article 401

The Imperial Bank Concession

The Reuter Concession, a few years later, around 1268 (1889), was revoked due to serious political pressures, opposition from the Russian Tsarist government, and the resistance of several prominent Iranians. Reuter never accepted the cancellation of his concession and repeatedly sought compensation through legal channels. Eventually, in 1889, due to the intervention of the British minister in Tehran, Naser al-Din Shah granted Reuter a new concession, which became known as the Imperial Bank concession.

Under this agreement, the bank acquired the right to exploit all mineral resources across the country, except for gold, silver (which, thank God, had not yet been proven to exist in Iran at that time), and other precious metals. The bank later sold its mineral rights to a British company called The Persian Mining Corporation for the sum of 150,000 pounds sterling. Ten years later, the concession granted to the Persian Mining Corporation was revoked due to a lack of financial resources.[1]

In 1271/1892, Jacques de Morgan, a French archaeologist searching for the lost civilization of the Elamites in Susa, was the first to propose the theory of the existence of oil in the Middle East, particularly in Iran. In 1892, in an article titled Mining News, he stated that oil deposits existed in southwestern Iran.

In 1278/1899, two Russian investors, backed by the Russian Tsar, came to Iran and requested a mining concession from Mozaffar al-Din Shah. These individuals, having already sold a vast portion of their oil fields to the Nobel brothers for a pittance—merely 1,000 pounds—sought to recover their losses. However, they found no people more oppressed than the Iranians and no ruler more naive and foolish than Mozaffar al-Din Shah. The Shah approved their request and granted them a ten-year concession for mining in Qaracheh Dag, Azerbaijan.

However, these two Russians later claimed that their concession also included the exploration and extraction of oil. The Iranian government initially denied this claim, but later accepted it. Nevertheless, by the end of their ten-year concession period, they failed to find oil in Iran. Their concession was extended for another three years, but their attempts to discover oil remained unsuccessful.

La Nationalisation du Pétrole en Iran et Ses Conséquences

Article 401

La Concession de la Banque Impériale

La concession Reuter, quelques années plus tard, vers 1268 (1889), fut révoquée en raison de fortes pressions politiques, de l’opposition du gouvernement tsariste russe et de la résistance de plusieurs Iraniens éminents. Reuter n’accepta jamais l’annulation de sa concession et chercha à plusieurs reprises à obtenir une indemnisation par des voies légales. Finalement, en 1889, en raison de l’intervention du ministre britannique à Téhéran, Naser al-Din Shah accorda à Reuter une nouvelle concession, qui devint connue sous le nom de concession de la Banque Impériale.

En vertu de cet accord, la banque obtint le droit d’exploiter toutes les ressources minérales à travers le pays, à l’exception de l’or, de l’argent (qui, Dieu merci, n’avait pas encore été prouvé comme existant en Iran à cette époque), et d’autres métaux précieux. La banque revendit ensuite ses droits miniers à une société britannique appelée The Persian Mining Corporation pour la somme de 150 000 livres sterling. Dix ans plus tard, la concession accordée à The Persian Mining Corporation fut révoquée en raison d’un manque de ressources financières.[1]

En 1271/1892, Jacques de Morgan, un archéologue français à la recherche de la civilisation perdue des Élamites à Suse, fut le premier à proposer la théorie de l’existence du pétrole au Moyen-Orient, en particulier en Iran. En 1892, dans un article intitulé Mining News, il déclara que des gisements de pétrole existaient dans le sud-ouest de l’Iran.

En 1278/1899, deux investisseurs russes, soutenus par le tsar de Russie, vinrent en Iran et demandèrent une concession minière à Mozaffar al-Din Shah. Ces individus, ayant déjà vendu une grande partie de leurs champs pétrolifères aux frères Nobel pour une somme dérisoire—seulement 1 000 livres—cherchèrent à compenser leurs pertes. Cependant, ils ne trouvèrent aucun peuple plus opprimé que les Iraniens et aucun souverain plus naïf et plus insensé que Mozaffar al-Din Shah. Le Shah approuva leur demande et leur accorda une concession de dix ans pour l’exploitation minière à Qaracheh Dag, en Azerbaïdjan.

Cependant, ces deux Russes prétendirent plus tard que leur concession incluait également l’exploration et l’extraction du pétrole. Le gouvernement iranien nia d’abord cette revendication, mais l’accepta par la suite. Néanmoins, à la fin de leur période de concession de dix ans, ils ne réussirent pas à trouver du pétrole en Iran. Leur concession fut prolongée de trois ans supplémentaires, mais leurs tentatives de découverte de pétrole restèrent infructueuses.

پانویس:

[1]- فاتح مصطفی. «پنجاه سال نفت ایران». تهران. شرکت سهامی نشر. 1335.