شهر شهرِ فرنگ ِ خوب تماشا کن 0037
مقاله هایی پیرامون سیاست، ادبیات، تاریخ، فلسفه، جامعه شناسی، و اقتصاد
مقاله 159
گروهی با توجه به معانی و مفاهیم تعدادی از رباعیهای منسوب به خیام، این حکیم بزرگ را فیلسوفی مادی گرا توصیف کرده اند که البته صحیح نیست و او چه بر اساس رباعیهایی اصیلش و چه برابر نوشته هایش در کتب و رسالاتی که از او بجا مانده است در این تردید نداشته که عالم وجود و هستی را قدرتی یگانه خلق کرده است. منتها آن نکته ای که مورد تأکید مؤکد اوست این است که انسانها با این عقل و درکی که دارند به اسرار خلقت پی نخواهند برد کما اینکه حافظ نیز همین عقیده را دارد ضمن اینکه حافظ همراه با اعتراف و اذعان به اینکه انسانها عاجز از درک این اسرار هستند، بر آن است که انسانها نبایستی از تلاش در راه نزدیک شدن به این ادراک بازایستند. بلکه مداوماً باید از طریق کشف و شهود و با عشق ورزیدن به منشاء خلقت و هستی در آن جهت بکوشند تا شاید با کمک خود او به معرفتش نائل شوند.
دکترغلامحسین مصاحب، صاحب دائرة المعارف فارسی نیز در زیر نام خواجه حافظ می نویسد: “درحقیقت تعلیم حافظ ممزوجی است از فلسفه و عرفان که – مثل رباعیات منسوب به خیام – از رندی و آزاد اندیشی اهل شک و حیرت چاشنی گرفته است”. و هرمان اته، ایرانشناس آلمانی، گفته است:
” او نیزمانند عمر بن خیام برای جلوه گر ساختن مفاهیم انسانی و تکریم و تجلیل لذات زندگانی که در حدود اندازه و موازین طبیعی باشد، و مدح و تحسین آزادگی در مقابل ریا و سمعه و کوشش خستگی ناپذیر در راه وصول به هدف اعلای ارزش و شرف آدمی، تشبیهات و کنایات به کار می برد[1]“.
Some, considering the meanings and concepts of several quatrains attributed to Khayyam, have described this great sage as a materialist philosopher, which is, of course, incorrect. He, whether based on his authentic quatrains or in accordance with his writings in the books and treatises that have remained from him, had no doubt that the world of existence and being was created by a singular power.
However, the point on which he strongly insists is that human beings, with the intellect and understanding they possess, will not be able to grasp the secrets of creation—just as Hafez holds the same belief. At the same time, Hafez, while acknowledging and admitting that humans are incapable of comprehending these mysteries, maintains that people should not cease striving to get closer to this understanding. Rather, they must continuously strive in that direction through spiritual discovery and by loving the origin of creation and existence, in the hope that, with His own help, they may attain His knowledge.
Dr. Gholamhossein Mosahab, the author of the Persian Encyclopedia, also writes under the name “Khwaja Hafez”:
“In reality, Hafez’s teachings are a blend of philosophy and mysticism, which—like the quatrains attributed to Khayyam—are flavored with the free-thinking and skepticism of those who doubt and wonder.”
And Hermann Ethé, the German Iranologist, has said:
“He too, like Omar ibn Khayyam, uses metaphors and allusions to express human concepts and to honor and praise the pleasures of life, as long as they remain within natural limits and measures. He praises freedom in contrast to hypocrisy and ostentation and tirelessly strives toward achieving the ultimate goal of human dignity and worth.”
Certains, en se basant sur le sens et les concepts de plusieurs quatrains attribués à Khayyam, ont décrit ce grand sage comme un philosophe matérialiste, ce qui n’est bien sûr pas exact. Il ne fait aucun doute, que ce soit selon ses quatrains authentiques ou d’après ses écrits dans les livres et traités qui nous sont parvenus, qu’il croyait en une puissance unique créatrice du monde et de l’existence.
Toutefois, le point sur lequel il insiste fortement est que les êtres humains, avec leur raison et leur compréhension actuelles, ne parviendront pas à percer les secrets de la création. De même, Hafez partage cette même conviction, tout en affirmant que, bien que l’Homme soit incapable de comprendre ces mystères, il ne doit pas pour autant cesser de s’efforcer de s’en approcher. Au contraire, il doit continuellement chercher à progresser dans cette voie, en usant de la découverte spirituelle et de l’amour envers l’origine de la création et de l’existence, dans l’espoir que, par Son aide, il parvienne à Sa connaissance.
Le Dr Gholamhossein Mosahab, auteur de l’Encyclopédie persane, écrit également sous l’entrée “Khwaja Hafez” :
« En réalité, l’enseignement de Hafez est un mélange de philosophie et de mysticisme qui – comme les quatrains attribués à Khayyam – est imprégné de la liberté d’esprit et de la pensée critique des sceptiques et des esprits en quête. »
Hermann Ethé, iranologue allemand, a déclaré :
« Lui aussi, à l’instar d’Omar Khayyam, utilise des métaphores et des allusions pour exprimer les concepts humains et exalter les plaisirs de la vie dans des limites naturelles et mesurées.
Il fait l’éloge de la liberté face à l’hypocrisie et à l’ostentation, ainsi que de l’effort incessant pour atteindre le but suprême de la dignité et de la valeur humaine. »
[1] – اته هرمان. ” تاریخ ادبیات ایران”. ترجمه صادق رضا زاده شفق تهران. بنگاه ترجمه ونشر کتاب. 1356.
ADABSARA 